Ngày 26/3/2007, nhằm ngày 8/2/ Đinh Hợi, Phật lịch 2551, nhân loại nói chung, đại gia đình Phật tử thế giới nói riêng lại thành tâm tưỏng nhớ, kỷ niệm 2522 (?) năm ngày Thái tử Tất Đạt Đa xuất gia cầu Đạo để trở thành Đức Bổn sư Từ phụ Thích Ca Mâu Ni Phật. Nhân ngày kỷ niệm trọng đại này, chúng ta cùng ôn lại một số sự kiện lịch sử - tôn giáo có liên quan đến sự kiện hy hữu đó.

Ngài đã trải qua bảy tuần lễ tu tập Thiền định như thế, quán chiếu nội tâm, thấy rõ được thật tướng của vạn pháp là vô ngã giai không, và cuối cùng, đêm thứ bốn mươi chín, trong trạng thái đại định, với tâm thanh tịnh, Ngài đã chuẩn bị bước vào ngôi vị chứng đắc thì Ma Vương (Màra) xuất hiện cản trở tiến trình tu tập của Ngài.

...Sau khi thức tỉnh được năng lực từ lâu bị vùi kín dưới lớp hạnh phúc huyễn ảo của chốn trần thế vô thường, Ngài quyết định vượt thành xuất gia để đi tìm đáp án cho cuộc sống nhân sinh...

Ngài đã trải qua những cảm giác nhức nhối, đau đớn tột cùng của thân thể như được diễn tả trong Kinh Trung A hàm với những hình ảnh thật đáng sợ: Ngài như bị ai khoan vào sọ với lưỡi khoan thật bén; như bị một lực sĩ dùng dây siết chặt vào đầu; như bị tên đồ tể dùng dao rạch bụng; như bị nắm và quăng lên giàn hỏa thiêu sống... Nhưng những cảm giác đau đớn ấy không hề làm ảnh hưởng đến tâm thức của Ngài...

Thế rồi, bằng con mắt "trạch pháp" sau khi đã kiểm nghiệm kỹ lưỡng với thái độ cương quyết nhưng hết sức tỉnh táo, khách quan, Ngài đã tìm ra con đường Trung đạo. Đó là con đường tránh xa hai cực đoan: khổ hạnh và hưởng thụ; là con đường trực diện với nội tâm, con đường tự chinh phục, và con đường thực nghiệm tâm linh. Chỉ có thể bằng thực nghiệm tâm linh, diệt trừ chấp thủ, vô minh và phát triển trí tuệ Bát Nhã thì con người mới trực nhận được chân lý và thực tại.

...Với trí tuệ vô thượng của đấng Chánh Biến Tri, thấy biết mọi việc rõ ràng như một vật để trong lòng bàn tay, Ngài tùy người, tùy chỗ, tùy thời từng bước dìu dắt những người đã gieo trồng nhân duyên căn lành với Ngài. Ai được Phật tiếp độ và sống theo sự chỉ dạy của Ngài đều lần lượt được an lạc, giải thoát như Ngài.

Kỷ niệm ngày Đức Phật thành đạo, chúng ta cùng ôn lại hình ảnh Thánh thiện của Ngài, những lời dạy của Ngài muôn đời có giá trị và những việc làm cứu khổ độ sanh vô cùng cao quý của Ngài. Bước theo dấu chân Phật, chúng ta cùng chung sức, chung lòng giúp đỡ nhau, thăng hoa tri thức, đạo đức để tỏa ngát hương từ bi, hương giải thoát, hương đạo hạnh cho ngôi nhà chung của nhân loại được an vui, hạnh phúc.

Tất cả chấp thủ là nội dung ngăn ngại việc chứng đắc Niết bàn. Cho nên, nội dung của chứng đắc ấy là nội dung của đoạn diệt chấp thủ, đoạn diệt vọng tưởng. Tại đây, Niết bàn có thể được trình bày gián tiếp như là sự hàng phục vọng tưởng.

...Thời điểm Thành đạo là cuối canh năm, lúc sao mai mới mọc, khi Thế Tôn chứng nhập toàn triệt pháp giới Duyên khởi. Chư Phật quá khứ và vị lai cũng chứng nhập pháp giới Duyên khởi, được gọi là Thành đạo hay đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Sau khi từ bỏ con đường của sáu năm khổ hạnh và từ bỏ con đường Thiền định của ngoại đạo, Thế Tôn nhập định theo hướng mới gọi là Thiền định Phật giáo và đi đến chứng đắc vô thượng.

...Thái tử Siddhata, cũng như bao người khác, sinh ra và lớn lên trong cuộc đời này, chỉ khác là Ngài nhận ra sự vô thường trước cảnh sinh, lão bệnh và tử quá tạm bợ và mỏng manh của kiếp người nên đã xuất gia tu hành chứng ngộ đạo quả giải thoát. Ngài đã khám phá ra, con người là chủ nhân của chính mình, con người thừa tự nghiệp của mình làm ra, con người tự mình tạo ra tội lỗi, tự mình làm cho mình thấp hèn, tự mình làm cho mình cao thượng chứ không phải vì dòng dõi, huyết thống, nguồn gốc hoặc một vị Thượng đế nào có thể làm cho con người thấp hèn hay cao thượng. Chính vì ý nghĩa này, Đức Phật, Ngài không bao giờ tự xưng là Bậc lãnh đạo Tăng đoàn mà khiêm tốn tự xem Mình như là Vị đạo sư (người hướng dẫn con đường) mà thôi. Vì Đức Phật không thể ban sự giác ngộ cho bất cứ ai, hoăc ban phước, rửa tội cho bất cứ ai. Ngài thường khuyên chư vị Tỳ kheo: "hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy nương tựa chính mình, đừng nương tựa một ai, hãy lấy giáo pháp làm Thầy"...

Ngày nay, nhân loại đang trong cơn băng hoại và suy thoái đạo đức trước sự cảm dỗ của vật chất hiện đại. Đã đến lúc mọi người cần phải quay lại chính mình và ứng dụng lời dạy của Đức Phật trong đời sống thường nhật. Đây là con đường duy nhất để mọi người cùng thăng tiến đạo đức tâm linh và tránh xa nạn hủy diệt văn hóa, văn minh và sự sinh tồn của nhân loại.

Bốn quả vị Sa môn này chỉ có ở Phật giáo mà không thể có ở bất cứ một Tôn giáo nào khác. Chỉ có bốn quả vị ấy là chân chính của bậc Thánh: quả Tu Đà Hoàn còn được gọi là quả Nhập Lưu (bước vào dòng Thánh), quyết định đi thẳng vào giải thoát đó; từ quả vị Nhập Lưu đến Bất Lai là Thánh Hữu học, có nghĩa là còn có phần phải tu tập; quả vị A La Hán gọi là Thánh Vô học hay vô lậu, là quả vị đã đoạn tận tham ái, chấp thủ và vô minh, hoàn toàn thoát ly sinh tử.

...Sau khi trải qua sáu năm cực kỳ khổ hạnh này, Ngài chợt lóe lên tia sáng rằng: "những sự đau khổ này thực là tối thượng, không gì có thể hơn nữa. Nhưng với sự khổ hạnh khốc liệt như thế, ta vẫn không chứng được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc thánh. Hay có đạo lộ nào khác đưa đến giác ngộ."

Ngài liền hồi tưởng lại thuở còn bé xưa kia khi vua cha Tịnh Phạn đang cày, Ngài ngồi dưới gốc cây Diêm Phù đề Thiền định. Lúc đó tâm Ngài đã ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ và Ngài biết rằng với thân xác yếu gầy như vậy thì Ngài không thể nào đạt được những trạng thái Thiền đó. Ngài nghiệm rằng giống như người chơi đàn, phải biết thế nào là mức độ vừa phải. Nếu căng quá thì dây đàn sẽ đứt, còn nếu để chùn quá thì đàn sẽ không kêu. Cuộc sống quá khứ của Ngài trong nhung lụa đài sang nơi hoàng cung lộng lẫy chẳng khác nào như dây đàn thả lỏng; đến khi nỗ lực tu khổ hạnh hành hạ xác thân thì tựa như dây đàn quá căng. Hãy nương thân này mà tìm phương pháp "trung đạo" để giải thoát chúng sanh.

...Thành Đạo, tức là Chứng ngộ được Đạo Vô Thượng Bồ đề Chánh Đẳng Chánh Giác (Phạn ngữ: A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề). Không có Thành Đạo, thì cõi đời mãi mãi dài dặc trong tăm tối, sanh linh vẫn lặn ngập trong sáu nẻo luân hồi, không bao giờ có phương pháp để được giải thoát!

Đứng về mặt thời gian và nhân hạnh tu trì mà nói: Sự Thành Đạo của Phật ngày đó, là một kết quả thành tựu do đã trải qua hằng sa vô số kiếp Đức Phật không ngừng tu tập hạnh Bồ Tát “Vì xót thương chúng sanh. Ngay như vì thương bao nỗi đói khổ của loài Ngạ Quỉ Ngài nguyện làm thân Ngạ Quỉ để ở mãi trong địa ngục mà thay thế khổ đau vì ngạ quỉ! Vì lòng Từ Bi đối với chúng sanh trên khắp cõi Ta bà đem nhục thân bố thí với nhiều loài thú, vì loài thú! Hiến dâng tài sản, quốc thành, vợ con mà không tham tiếc, với loài người vì loài ngưới...! Luân hồi trong 6 nẻo vẫn thực hành muôn hạnh lục độ v.v... với chúng sanh! Chỉ vì nhất tâm cứu khổ và giải thoát cho chúng sanh.

Về mặt hóa độ chúng sanh mà nói thì sự Thành Đạo không chỉ cho riêng Đức Phật mà cho tất cả chúng sanh, sau khi chứng ngộ, Đức Phật đem những “Giác ngộ chân thật” mà Phật đã chứng ngộ và suốt 45 năm, Phật nói vô lượng Pháp môn (phương pháp) để dìu dắt không riêng cho con người mà cho nhiều loại sinh linh khác đồng chứng ngộ, được giác ngộ giải thoát như Phật. Vì, giá trị nhân bản của con người là giá trị Phật.