Vào sáng ngày 12.9.2001 (25.7. Tân Tỵ), chung quanh chùa Từ Đàm mất điện, do đó Ôn ngưng đọc sách và rời khỏi phòng để đi bách bộ nơi hành lang nhà Thiền, đây cũng là giờ nghỉ mà Ôn thường sử dụng mỗi khi điện có sự cố. Chính sáng này, Ôn dạy: “Cây lá quanh chùa ngày càng xanh, thật đẹp và cũng rất cần cho con người, phải để tâm coi ngó tới nó. Vì đó là một duyên trong các duyên đang hiện hữu trong thế giới này, các con có biết không?

Chùa Trà Am sau đổi tên Mật Sơn Tự, là một ngôi chùa nhỏ, nằm sau lưng núi Ngự Bình. Muốn đến chùa phải đi theo con đường đất đỏ, chạy sau lưng núi từ phía An Cựu, rẽ qua trái, băng qua một dòng suối, đi ngang trước nghĩa trang của gia đình họ Nguyễn Khoa, nép theo các hàng tre xanh dẫn đến cổng chùa. Ngôi chùa này cũng như bao ngôi chùa ở Huế, có vườn mít, chuối, chè xanh, có một hàng trúc cao bao bọc.

Điểm sâu đậm đặc biệt ám ảnh mãi trong tôi, mỗi khi nhớ Huế là nhớ đến cặp rắn tu ở chùa này... Chúng tôi đang nghe kể lại về chuyện cặp rắn tu thì Thượng tọa Viện chủ chùa bước đến. Với nụ cười hồn nhiên và đôn hậu của một vị chân tu, ông ta nói thêm rằng đừng sợ sệt hay lo lắng chi cả, những lúc đầu chưa quen thì cứ ngồi yên trên giường, rút chân lên, để xem cặp rắn bò vào nghe kinh. Với sự ngạc nhiên pha lẫn niềm lo sợ, tôi đánh bạo hỏi T.T Viện chủ sao không đuổi cặp rắn ấy vào núi, mà để gần chùa như vậy, có thể làm hại đến tánh mạng các vị tu hành, hay các Phật tử hành hương. T.T trả lời rằng:"Chùa chiền là nơi thanh tịnh để chúng sinh tìm đến tu tập, nay chúng sinh đã đến đây tu hành nghe kinh thính pháp, mà đuổi họ (chỉ cặp rắn) đi thì không hợp đạo lý, hơn nữa họ không làm gì hại đến ai cả, vả chăng muốn đuổi họ đi, thì không ai có đủ sức đuổi họ, hãy chờ thời công phu sáng thì quí vị sẽ thấy họ và chứng kiến sự hiền hòa của họ.”

Lúc Phật Gotama còn tại thế, Ngài hướng dẫn chúng sanh đi theo con đường của Ngài, ai nghe lời Ngài chỉ dạy, người ấy tự tu tự độ. Thật ra, Ngài chẳng bao giờ nắm tay ai để đưa đến chỗ yên vui tuyệt đối.

 “Subhadda này! Đạo là con đường có tám chi, rất quý báu đưa người đến nơi tận diệt phiền não. Trong Tôn giáo nào không có con đường tám chi ấy, thì Sa môn thứ nhất, thứ nhì, thứ ba, thứ tư, (đây chỉ là hàng Tứ Thánh) chẳng có trong Tôn giáo ấy. Subhadda này! nếu có người hành đúng theo giáo pháp của Như Lai, thì trong cõi đời này vẫn còn có bậc A La Hán.”

Căn cứ theo truyện này thì thấy rõ niệm Phật có ba điều lợi lớn: Một là đem công đức ấy tiến bạt cho tiên vong, hai là được phước, ba là được vãng sanh Tây Phương Tịnh Độ.

...Tôi cũng hiểu thêm rằng cho dù mộ đạo hay làm việc thiện đến đâu chăng nữa, chúng ta không thể đạt được giải thoát hoặc lên cõi Niết bàn. Mọi hành vi thiện chỉ có thể giúp chúng ta tái sinh lên cõi an vui như cõi trời hoặc Phạm Thiên chẳng hạn. Chỉ khi hành Thiền Tuệ Quán (vipassana-bhavana) chúng ta mới thoát khỏi được mười kiết sử (dasa samyojana) và đạt được bốn quả Thánh đưa đến Giải Thoát. Bốn quả Thánh đó là Nhập Lưu, Nhất Lai, Bất Lai và A-la-hán.

Ba kiết sử đầu tiên là thân kiến (sakkaya-ditthi), hoài nghi (vicikiccha), và giới cấm thủ (silabbata-paramasa) chỉ vượt qua được khi đạt quả Nhập Lưu. Ai đã đạt được quả vị này sẽ không tái sinh vào bốn khổ cảnh: Địa Ngục, Ngạ Quỷ, Súc Sinh, và A Tu La [3]. Không những thế, các Ngài không tái sinh quá bảy lần. Khi lâm chung, các Ngài chỉ thấy hình ảnh cõi người hay cõi trời mà thôi.

Ai hành Thiền tiến xa hơn nữa sẽ đạt được quả vị Nhất lai khi kiết sử thứ tư là dục ái (kamaraga) và thứ năm là sân hận (patigha) đã bị suy yếu. Các Ngài chỉ còn tái sinh thêm một lần mà thôi. Hình ảnh hiện ra khi hấp hối cũng là hình ảnh cõi người hay cõi trời.

Huyền Trang Pháp sư khi đi qua Ấn Độ, trải qua Lưu Sa Hà hơn tám trăm dặm, vắng tanh, trên không có bóng chim bay, dưới không có dấu thú chạy. Đây là đất ngự trị của vô số yêu tinh quỷ mị, nhưng Pháp sư không hề sợ hãi. Đi được 5 ngày 5 đêm không còn có một giọt nước, cả người lẫn ngựa khát nước mệt lả, coi chừng tưởng như không đi được nữa! Pháp sư nằm lụy giữa cát, âm thầm cầu nguyện Đức Bồ Tát Quán Âm. Ngài chú nguyện rằng: “Phen này Huyền Trang tôi đi Ấn Độ, mục đích duy nhất là chỉ cầu vô thượng chánh pháp mà thôi; Bồ Tát xưa nay lấy làm từ niệm đối với chúng sanh, lấy cứu khổ làm chức vụ, vì sao Ngài không biết nỗi khổ của tôi ư?” Nói như thế rồi Ngài nằm thiếp đi. Đến nửa đêm bỗng có gió mát chạm vào thân, lần lần hình như nước lạnh mát xối vào mặt và cả toàn thân đều như vừa tắm gội. Không những toàn thân mát mẻ, luôn cả đôi mắt sáng ra, ngựa cũng thấy khẻo mạnh đi được. Sáng ra cứ thẳng đường mà đi tới, nhưng ngựa chạy loạn qua đường khác ngăn không lại. Xa xa trông thấy cỏ xanh, lại hồ nước trong veo, ngựa và người dừng lại uống, đều thoát được nạn chết khát! Lạc lối giữa sa mạc mà tìm được cỏ xanh nước ngọt thật là một việc lạ. Ốc đảo ấy vốn có thật hay do Đức Quán Âm Bồ Tát hóa hiện ra? Giả sử nó vốn có thì sức nào sui đẩy ngựa quay hướng? (Trích Tam Tạng truyện)